Hidrolik pompanın bozulduğunu gösteren 6 işaret
Hidrolik pompa bir anda değil, çoğu zaman haftalar boyunca sinyal vererek bozulur. Bu işaretleri erken tanımak, pompanın onarılabilir durumdayken servise girmesini ve sistemdeki diğer parçaların zarar görmemesini sağlar.
Pompa neden erken fark edilmeli
Manliftlerde hidrolik pompa, makinenin bütün hareketlerine güç veren parçadır. Akülü makaslı platformlarda genellikle elektrik motoruna bağlı dişli pompa, dizel bomlu makinelerde ise çoğu zaman pistonlu pompalar kullanılır. Hangi tip olursa olsun, aşınan bir pompa yağın içine metal parçacık bırakır ve bu parçacıklar valflere, silindir contalarına ve yürüyüş motorlarına kadar taşınır.
Erken fark edilen bir arızada çoğu zaman yalnızca pompanın kendisi onarılır ya da değiştirilir. Geç kalındığında ise yağın tamamen değiştirilmesi, filtrelerin yenilenmesi, valf bloğunun temizlenmesi ve bazen diğer hidrolik parçaların da elden geçirilmesi gerekir. Aşağıdaki altı işaret, pompanın yardım istediğini gösteren en yaygın belirtilerdir.
Dikkat edilmesi gereken işaretler
Bu işaretlerden birinin tek başına görülmesi pompanın kesin olarak bozulduğu anlamına gelmez. Yağ seviyesi, emiş hattı, filtre ve emniyet valfi de benzer belirtilere yol açabilir. Ancak birden fazla işaret aynı anda ortaya çıkıyorsa pompanın test edilmesi gerekir. Belirtiyi ilk fark ettiğiniz tarihi ve hangi koşulda görüldüğünü not etmek, teşhisi hızlandırır.
Uğultu, vınlama veya tıkırtı sesi
Sağlıklı bir pompa düzenli ve yumuşak bir ses çıkarır. Sesin yükselmesi, metalik bir vınlamaya dönüşmesi ya da tıkırtı duyulması önemli bir uyarıdır. Bu ses genellikle kavitasyondan, yani pompanın yeterli yağ ememesinden ya da içerideki dişli, rulman veya pistonların aşınmasından kaynaklanır. Emiş tarafındaki bir hava kaçağı da benzer ses çıkarır, bu yüzden önce emiş hattı kontrol edilir.
Hareketlerde yavaşlama ve güç kaybı
Platform eskisinden yavaş yükseliyor, yük altında zorlanıyor ya da bom hareketleri tembelleşiyorsa pompanın debisi düşmüş olabilir. İç aşınma arttıkça pompa aynı devirde daha az yağ basar. Özellikle makine ısındıktan sonra yavaşlamanın belirginleşmesi, pompanın iç kaçağının arttığını gösteren tipik bir tablodur ve göz ardı edilmemelidir.
Yağın normalden fazla ısınması
Aşınmış bir pompa, bastığı yağın bir kısmını içeride geri kaçırır ve bu kaçak enerjiyi ısıya çevirir. Tankın kısa sürede ısınması, pompa gövdesine el değdirilemeyecek kadar sıcak olması ya da yağın koyulaşıp yanık koku vermesi bu nedenle önemlidir. Isınan yağ contaları da sertleştirir ve sistemin geri kalanında yeni kaçaklara zemin hazırlar.
Tankta köpük ve hava kabarcıkları
Gözetleme camında ya da tank kapağı açıldığında yağ yüzeyinde köpük görülüyorsa sisteme hava giriyor demektir. Bunun en sık nedeni pompanın mil keçesinin ya da emiş hattı bağlantısının hava çekmesidir. Hava kabarcıkları pompanın içinde sıkışıp patlarken yüzeyleri aşındırır, hareketlerde titreme ve sarsıntıya neden olur. Düşük yağ seviyesi de aynı belirtiyi verebilir.
Pompa çevresinde yağ kaçağı
Pompa gövdesinin altında, mil çıkışında ya da kapak birleşim yerlerinde yağ izi görülmesi keçe veya conta arızasına işaret eder. Kaçak küçük başlasa da mil keçesinden çıkan yağ, aynı noktadan hava ve toz girişi anlamına gelir. Akülü makinelerde pompaya bağlı elektrik motorunun üzerine yağ damlaması, motor sargıları ve kömürler için ayrıca risk oluşturur.
Basınç düşüklüğü ve hareketlerin kesilmesi
Makine yüksüz çalışırken sorun yokken sepet yüklenince kaldırma durabiliyor ya da bir hareket diğerine geçerken kesiliyorsa sistem basıncı yetersiz kalıyor olabilir. Bu belirti pompa aşınmasından kaynaklanabileceği gibi emniyet valfinin düşük ayarlanmasından ya da kirlenmesinden de kaynaklanabilir. Ayrımı yapmak için manometreyle basınç ve debi ölçümü yapılması gerekir.
Belirti pompadan mı geliyor
Pompayı değiştirmeden önce benzer belirtileri veren daha basit nedenleri elemek gerekir. Sahada değiştirilen pompaların bir kısmının aslında sağlam olduğu, sorunun tıkalı bir emiş süzgecinden ya da kirlenmiş bir emniyet valfinden kaynaklandığı görülür. Aşağıdaki tablo bu ayrımı yaparken yardımcı olur ve gereksiz bir pompa değişiminin önüne geçer.
| Belirti | Pompa dışındaki olası neden | İlk kontrol |
|---|---|---|
| Uğultu ve vınlama | Tıkalı emiş süzgeci, düşük yağ seviyesi | Seviye ve süzgeç kontrolü |
| Yavaş hareket | Soğuk ve koyu yağ, düşük akü voltajı | Yağ tipi ve akü durumu |
| Köpüklenme | Emiş hortumu kelepçesinde hava kaçağı | Emiş hattı bağlantıları |
| Yük altında hareket kesilmesi | Emniyet valfi ayarı veya kirlenmesi | Manometreyle basınç ölçümü |
| Aşırı ısınma | Tıkalı dönüş filtresi, yanlış viskozite | Filtre göstergesi ve yağ tipi |
Pompanın ömrünü uzatmak için
Pompaların büyük kısmı yaşlanmaktan değil, kirli yağ ve yetersiz emişten bozulur. Birkaç basit alışkanlık pompanın ömrünü belirgin şekilde uzatır ve onarım ihtiyacını azaltır. Bu alışkanlıkları operatörlerin günlük kontrollerine ve bakım planına eklemek yeterlidir; ayrıca ek bir ekipman ya da uzun bir eğitim gerektirmez.
- Yağ seviyesini her vardiya başında platform kapalıyken kontrol edin
- Filtreleri kılavuzdaki aralıkta ve gösterge uyarısında hemen değiştirin
- Soğuk havada makineyi yüksek yükle çalıştırmadan önce kısa süre ısıtın
- Tank kapağını ve dolum ağzını temiz tutun, yağı temiz kaplarla ekleyin
- Emiş hortumu ve kelepçelerinde çatlak veya gevşeklik olup olmadığına bakın
Pompa testi için servisi ne zaman çağırmalı
Yağ seviyesi, emiş hattı ve filtreler kontrol edildiği halde işaretler sürüyorsa pompanın basınç ve debi testiyle değerlendirilmesi gerekir. Ses ve ısınma birlikte görülüyorsa makineyi zorlamaya devam etmek, pompanın içindeki parçaların kırılmasına ve metal tozunun bütün sisteme yayılmasına yol açabilir.
Manlift Servis olarak pompa testini sahada yapıyor, onarım gerektiğinde pompayı Başakşehir'deki atölyemizde söküp parçalarını inceliyoruz. Onarımın mı değişimin mi daha mantıklı olduğunu, işçilik ve parçayı ayrı yazan teklifle birlikte bildiriyoruz. Pompa sesinin kısa bir videosunu veya kaçak bölgesinin fotoğrafını WhatsApp'tan gönderebilir, 0532 303 90 89 numarasından bize ulaşabilirsiniz. Ararken aşağıdaki bilgileri hazır bulundurmanız teşhisi hızlandırır.
- Makinenin markası, modeli ve çalışma saati
- Belirtinin ne zamandır sürdüğü ve hangi hareketlerde görüldüğü
- Son yağ ve filtre değişiminin tarihi
- Makinenin altında veya pompa çevresinde yağ izi olup olmadığı
Sık sorulan sorular
Hidrolik pompa onarılır mı, yoksa her zaman değiştirilmesi mi gerekir?
Birçok pompa onarılabilir. Keçe, conta, rulman ve bazı iç parçaların yenilenmesiyle pompa yeniden kullanılabilir hale gelir. Ancak gövde ya da dişli yüzeyleri ciddi şekilde aşınmışsa onarım ekonomik olmaz. Karar, pompa söküldükten ve parçalar ölçüldükten sonra verilmelidir.
Pompa değişiminden sonra hidrolik yağın da değişmesi gerekir mi?
Eski pompa aşınarak bozulduysa yağın içinde metal parçacıklar vardır. Bu yağ yeni pompaya geri gönderilirse kısa sürede aynı arıza tekrarlanır. Bu yüzden çoğu durumda yağ değiştirilir, filtreler yenilenir ve tank temizlenir. Kararı yağın görünümü ve filtrede biriken kalıntı belirler.
Akülü manliftte pompa sesi değişti, sorun elektrik motorunda olabilir mi?
Evet. Akülü makinelerde pompa ve elektrik motoru genellikle tek bir ünite olarak çalışır. Motor rulmanlarının aşınması veya kömürlerin bitmesi de ses ve yavaşlama yapabilir. Teşhis sırasında motor akımı ölçülür ve pompanın motordan ayrı olarak değerlendirilmesi sağlanır.
Pompa arızası makinenin ani düşmesine yol açar mı?
Pompa yalnızca yükseltme için basınç üretir. Yükü tutan görev tutucu valflere ve silindir contalarına aittir. Bu yüzden pompa bozulduğunda platform genellikle yükselmez ya da yavaş yükselir, fakat aşağı düşmez. Yine de pompası arızalı bir makineyle yüksekte çalışmak önerilmez.