Manliftlerde silindirin görevi
Hidrolik silindir, pompanın ürettiği basıncı doğrusal harekete çeviren parçadır. Makaslı platformlarda bir veya birkaç kaldırma silindiri makas kollarını açarak platformu yükseltir. Eklemli ve teleskopik manliftlerde ise bom kaldırma, teleskop, jib, platform seviyeleme ve direksiyon silindirleri ayrı görevler üstlenir. Bazı makinelerde aks salınımını kilitleyen silindirler de bulunur ve devrilmeye karşı denge sağlar.
Her silindir; gömlek, piston, mil, ön kapak (rod gland) ve bunların arasındaki conta takımından oluşur. Silindir gövdesine bağlı tutucu ya da dengeleme valfi, yağı silindir içinde kilitleyerek platformun yüksekte sabit kalmasını sağlar. Manlift silindir tamiri bu nedenle yalnızca conta değişimi değil, valf ve mil kontrolünü de içeren bir iştir. Parçalardan biri ihmal edildiğinde kaçak kısa sürede geri döner.
Silindir parçaları ve görevleri| Parça | Görevi | Hasar belirtisi |
|---|
| Mil (rod) | Kuvveti makas veya boma iletir | Çizik, pas, krom soyulması |
|---|
| Mil contası ve sıyırıcı | Dışarı yağ kaçağını ve kir girişini önler | Mil üzerinde yağ halkası |
|---|
| Piston contası | Piston iki tarafı arasında sızdırmazlık sağlar | Yükte aşağı kayma, güç kaybı |
|---|
| Gömlek (boru) | Pistonun hareket ettiği yüzeydir | İç çizik, ovallik, şişme |
|---|
| Kılavuz bant (aşınma halkası) | Pistonu ve mili ortalar | Mil boşluğu, conta aşınması |
|---|
| Tutucu valf | Yağı silindirde kilitler | Kendiliğinden inme |
|---|
Silindir arızasının belirtileri
En belirgin işaret mil üzerinde ve ön kapak çevresinde biriken yağdır. Mil açıldıkça üzerinde ince bir yağ filmi kalması normal kabul edilebilir, ancak yağın damlaması ya da kapak çevresinde kir ile karışıp birikmesi mil contasının yorulduğunu gösterir. Silindir içinden kaçak ise dışarıdan görünmez; kendini platformun aşağı kayması veya kaldırma gücünün azalmasıyla belli eder.
Platform yükteyken aşağı kayıyorsa makineyi yükseltmeye devam etmeyin. Bu belirti piston contasından da, tutucu valften de kaynaklanabilir ve yüksekte çalışan personel için doğrudan risk oluşturur. Yükü boşaltıp platformu tamamen indirin ve makinenin başkası tarafından kullanılmaması için kumandaya uyarı asın. Silindirin ve etiketinin fotoğrafını bize iletirseniz uygun conta takımını önceden hazırlayabiliriz.
- Mil üzerinde yağ halkası veya ön kapaktan damlama
- Platformun yük altında ya da gece boyunca aşağı kayması
- Kaldırma sırasında sarsıntı veya kesik kesik hareket
- Mil yüzeyinde çizik, pas lekesi ya da krom soyulması
- Silindirin uç noktalarında vuruntu sesi
- Bom veya platformun bir tarafa doğru yatması
Kendiliğinden inme: silindir mi, valf mi
Platformun kendiliğinden inmesi en sık karşılaştığımız şikâyetlerden biridir ve iki ana nedeni vardır. Birincisi, piston contasının yorulması nedeniyle yağın pistonun bir tarafından diğerine geçmesidir. İkincisi, silindir üzerindeki tutucu veya dengeleme valfinin kir ya da aşınma nedeniyle tam kapanmamasıdır. İki durumda da belirti aynı olsa da çözüm farklıdır.
Ayırt etmek için valfi silindirden ayırarak ya da test portu üzerinden ölçüm yaparak kaçağın yerini tespit ediyoruz. Sorun valfteyse silindiri sökmeye gerek kalmayabilir; valf temizliği veya değişimi yeterli olur. Sorun piston contasındaysa silindir revizyonu gerekir. Bu ayrım hem süreyi hem de maliyeti doğrudan etkiler.
Silindir şikâyetlerinde belirti, olası neden ve çözüm| Belirti | Olası neden | Çözüm |
|---|
| Mil üzerinde yağ | Mil contası veya sıyırıcı aşınması | Conta takımı değişimi, mil kontrolü |
|---|
| Yükte aşağı kayma, dışarıda yağ yok | Piston contası veya tutucu valf | Valf testi, ardından revizyon |
|---|
| Yeni conta kısa sürede kaçırıyor | Mil çizik veya krom hasarlı | Mil taşlama ve krom kaplama |
|---|
| Kesik kesik hareket | Silindirde hava, kılavuz bant aşınması | Hava alma, bant değişimi |
|---|
| Mil eğilmiş | Darbe veya aşırı yük | Mil düzeltme veya yeni mil |
|---|
| Gömlek içinde çizik | Kirli yağ, metal partikül | Honlama veya gömlek değişimi |
|---|
Sadece conta değil: mil ve gömlek kontrolü
Conta değişimi tek başına her zaman kalıcı çözüm değildir. Mil yüzeyinde çizik, pas veya krom soyulması varsa yeni conta ilk birkaç yüz döngüde tekrar kesilir ve kaçak geri döner. Şantiye ortamında mile çarpan malzemeler, kaynak çapakları ve uzun süre açık bekleyen milde oluşan korozyon bu hasarların başlıca nedenleridir.
Söküm sonrası mili ölçüyor, düzlüğünü ve krom yüzeyini kontrol ediyoruz. Hafif yüzey hasarlarında taşlama ve sert krom kaplama ile mil yeniden kullanılabilir; eğilmiş veya derin hasarlı millerde yeni mil gerekir. Gömleğin iç yüzeyini de çizik ve ovallik açısından inceliyor, gerekirse honlama ya da değişim öneriyoruz.
- Mil çapı ve düzlük ölçümü
- Krom yüzeyde çizik, pas ve soyulma kontrolü
- Gerekirse taşlama ve sert krom kaplama
- Gömlek iç yüzeyinde çizik ve ovallik kontrolü
- Piston ve ön kapak yataklarının aşınma kontrolü
Manlift silindir tamiri süreci
Kaldırma silindiri sökülmeden önce platform ve makas kolları mekanik olarak güvenli şekilde desteklenir. Hidrolik basınç sıfırlanır ve silindir kontrollü olarak yerinden alınır. Bu aşama aceleye getirilmemesi gereken, iş güvenliği açısından en kritik adımdır. Hortum uçları tapalanarak devreye kir girmesi önlenir ve dökülen yağ toplanır.
Silindiri atölyemizde açıyor, tüm parçaları temizleyip ölçüyoruz. Söküm sonrası tespitleri ve gereken işlemleri yazılı teklif olarak iletiyor, onayınızla devam ediyoruz. Montaj sonrası silindir tezgâhta basınç altında bekletilerek sızdırmazlık kontrol edilir, ardından makineye takılıp yük altında denenir. Yapılan tüm işlemler ve değişen parçalar yazılı servis raporunda yer alır.
- 1Platformun mekanik olarak desteklenmesi ve basıncın sıfırlanması
- 2Hortumların tapalanması ve silindirin sökülmesi
- 3Silindirin açılması, temizlenmesi ve parçaların ölçülmesi
- 4Mil, gömlek ve piston kontrolü, gerekiyorsa kaplama
- 5Yeni conta takımı ve kılavuz bantların montajı
- 6Tezgâhta basınç ve sızdırmazlık testi
- 7Makineye montaj, hava alma ve yük altında deneme
Conta takımı seçimi ve parça tedariki
Bir silindirde mil contası, sıyırıcı, piston contası, kılavuz bantlar ve statik O-ringler birlikte çalışır. Revizyonda bunların yalnızca kaçıranı değil, tamamını değiştiriyoruz; çünkü aynı süre çalışmış diğer contalar da kısa süre içinde yorulacaktır. Conta malzemesi ve profili, silindirin çalışma basıncına ve kullanılan yağ tipine uygun olmalıdır.
Yaygın marka ve modeller için orijinal conta takımlarını veya ölçüsüne uygun kaliteli muadilleri temin ediyoruz. Takım bulunamayan eski modellerde contaları silindirin yuva ölçülerine göre tek tek belirliyoruz. Teklifte hangi parçanın orijinal, hangisinin muadil olduğunu açıkça yazıyoruz. Montajda contaların kesilmemesi için uygun takma aparatları kullanıyoruz.
Silindir ömrünü uzatmak için öneriler
Silindir ömrünü en çok mil yüzeyinin korunması ve yağ temizliği belirler. Makineyi uzun süre bom ya da makas açık şekilde bekletmek milin açıkta kalan kısmında korozyona yol açar. Kaynak, boya veya kumlama işlerinin yapıldığı alanlarda milin korunması da önemlidir. Kaynak çapağı ya da boya parçacıkları mil üzerinde kalırsa ilk geri çekilmede sıyırıcı ve mil contasına zarar verir.
Operatörlerin günlük kontrolde mil yüzeyine ve ön kapak çevresine bakması, küçük bir kaçağı büyümeden fark etmenizi sağlar. Yıllık bakım sözleşmesi kapsamındaki makinelerde silindirleri ve tutucu valfleri her periyodik bakımda kontrol ediyor, bulguları servis raporuna işliyoruz. Erken fark edilen kaçaklar planlı bir zamanda giderilir.
- Makineyi beklerken platformu tamamen indirin
- Mil yüzeyini darbe ve kaynak çapağından koruyun
- Mil üzerindeki kiri silerek temiz tutun
- Hafif terlemeyi bile bir sonraki bakıma not edin
- Hidrolik yağ ve filtre değişimini aksatmayın