Forklift direk zinciri ne zaman değiştirilmeli
Direk zinciri, forkliftin çatalını ve üzerindeki yükü havada tutan tek bağlantıdır. Ne zaman değiştirileceğini bilmek, hem yükün düşmesini hem de direğe gelecek pahalı hasarları önlemenin en kısa yoludur.
Direk zinciri ne iş yapar ve neden aşınır
Forkliftlerde kaldırma silindiri direği iterken çatal taşıyıcısını yukarı çeken parça plakalı yaprak zincirdir. Zincirin bir ucu direğe, diğer ucu taşıyıcıya bağlanır ve makara üzerinden geçer. Bu düzen sayesinde silindir kısa bir mesafe hareket ettiğinde çatal iki katı kadar yükselir. Yani zincir her kaldırmada yükün tamamını taşır ve makara üzerinde sürekli bükülüp açılır.
Aşınma büyük ölçüde pim ile plaka deliği arasında oluşur. Her bükülmede pim deliğin içinde döner, metal metale sürtünür ve zamanla delikler ovalleşir. Toz, kum ve kuru çalışma bu süreci hızlandırır. Sonuç, zincirin boyunun yavaş yavaş uzamasıdır. Uzama gözle kolay fark edilmez, ama zincirin taşıma kapasitesi ve makara ile uyumu bozulmaya başlamıştır.
- Yağlanmayan ya da yanlış yağla yağlanan zincir daha hızlı aşınır
- Tozlu, kumlu veya nemli ortamlar pim ve plakaları yıpratır
- Kapasite sınırına yakın sık kaldırma zinciri yorar
- Ani kalkış ve fren, zincire darbe yükü bindirir
- Aşınmış makaralar zinciri yandan sürterek bozar
Değişim gerektiren belirtiler
Direk zinciri için takvime bağlı tek bir değişim süresi vermek doğru değildir. Aynı model iki forklift, biri soğuk hava deposunda diğeri döküm atölyesinde çalışıyorsa çok farklı sürede yıpranır. Bu yüzden karar ölçüme ve görsel kontrole göre verilir. Aşağıdaki üç belirtiden biri bile üreticinin belirlediği sınırı aşıyorsa zincir değiştirilmelidir.
Belirtilerin bir kısmını operatör vardiya başında fark edebilir, uzama ise ancak ölçümle anlaşılır. Bu yüzden periyodik bakımda zincir ölçümünün mutlaka yapılması ve sonucun kayda geçirilmesi önemlidir. Önceki ölçümlerle karşılaştırma, zincirin ne hızla uzadığını gösterir ve değişimi plansız bir duruşa dönüşmeden planlamaya imkân verir.
Zincirde uzama
En yaygın değişim sebebi uzamadır. Zincirin belirli sayıda baklasını kapsayan bir bölümü zincir mastarı ya da hassas bir şerit metreyle ölçülür ve yeni zincirin aynı bölümüyle karşılaştırılır. Ölçüm, zincirin en çok makara üzerinden geçen bölümünde yapılmalıdır. Uzama üreticinin verdiği sınıra ulaşmışsa zincir, görünüşte sağlam olsa bile ömrünü tamamlamış kabul edilir.
Plaka ve pim hasarları
Çatlak plaka, yerinden çıkmaya başlamış ya da kendi ekseninde dönmüş pim, plaka kenarlarında belirgin aşınma ve eğilmiş baklalar kesin değişim sebebidir. Plaka kenarındaki aşınma çoğu zaman makaranın veya zincir kılavuzunun bozuk olduğunu da gösterir. Bu tür hasarlarda tek bakla değiştirmek ya da zinciri kesip eklemek güvenli bir çözüm değildir.
Korozyon ve sertleşmiş baklalar
Pas, plakaların yüzeyinde başlasa da asıl zararı pim ile delik arasında verir ve zinciri içten zayıflatır. Makaradan geçerken düzleşmeyen, bükülü kalan baklalar ise içeride pas ya da kir biriktiğini gösterir. Bu baklalar zincirin sarsıntılı çalışmasına ve çatalın kesik kesik inip kalkmasına yol açar. Temizlik ve yağlamayla açılmayan sertleşme değişim gerektirir.
Zincir kontrolü nasıl yapılır
Basit bir görsel kontrol vardiya başında operatör tarafından yapılabilir. Uzama ölçümü ve gerginlik ayarı ise periyodik bakımda, çatal yere indirilmiş ve makine güvene alınmışken yapılmalıdır. Kontrol sırasında kimse yükseltilmiş çatalın ya da direğin altına girmemelidir. Aşağıdaki sıra, bakım ekiplerinin izlediği temel yöntemdir.
- 1Çatalı tamamen indirin, motoru durdurun, el frenini çekin ve anahtarı alın
- 2Zinciri tüm boyunca temizleyip plaka, pim ve korozyon kontrolü yapın
- 3Makara üzerinden en çok geçen bölümde uzama ölçümü yapın
- 4Sağ ve sol zincirin gerginliğini karşılaştırın, eşit değilse ayarlayın
- 5Zincir bağlantı cıvatalarını, somunları ve kopilyaları kontrol edin
- 6Makaraları, rulmanları ve zincir kılavuzlarını aşınma açısından inceleyin
- 7Uygun zincir yağıyla yağlayıp çatalı yüksüz olarak birkaç kez kaldırın
Değişimde dikkat edilecekler
Zincirler her zaman çift olarak değiştirilir. Biri yeni, diğeri eski olan iki zincir yükü eşit paylaşmaz ve yeni zincir de kısa sürede bozulur. Yeni zincirin hatve ve plaka dizilimi orijinal zincirle aynı olmalı, taşıma kapasitesi forkliftin değerlerine uygun olmalıdır. Montajdan sonra gerginlik ayarı yapılır ve çatal yüksekliği kontrol edilir.
Değişim sırasında direk güvenle sabitlenmeli, taşıyıcı bloklanmalı ve zincir sökülürken çatalın kendiliğinden inmesi engellenmelidir. Bağlantı cıvataları ve kopilyalar eski zincirle birlikte yenilenir. İlk birkaç çalışma gününde yeni zincir hafifçe oturur, bu nedenle kısa bir süre sonra gerginliğin yeniden kontrol edilmesi iyi bir alışkanlıktır. Değişim tarihi ve ölçüm değerleri bakım kaydına işlenmelidir.
| Parça | Neye bakılır | Ne zaman değişir |
|---|---|---|
| Yaprak zincir | Uzama, çatlak, pas, sertleşme | Sınır aşıldığında, her zaman çift olarak |
| Zincir bağlantı cıvatası | Diş hasarı, uzama, eğilme | Zincir değişiminde yenisiyle |
| Direk makarası | Kanal aşınması, rulman boşluğu | Kanal derinleşmiş veya rulman sesliyse |
| Zincir kılavuzu | Sürtünme izi, kırık | Zincir kenarında aşınma varsa |
| Somun ve kopilya | Gevşeklik, eksik parça | Her sökme takmada yenisiyle |
Zincir değişimini servise bırakmanız gereken durumlar
Çatal inerken sarsılıyor, zincirden tıkırtı geliyor, iki zincirin gerginliği belirgin farklı görünüyor ya da plakalarda pas ve çatlak fark ediyorsanız forklifti yük kaldırmadan park edin. Zincir değişimi, direğin güvenle sabitlenmesini ve doğru ekipmanı gerektiren bir iştir. Ölçüm sonucu sınıra yakınsa değişimi bir sonraki arızayı beklemeden planlamak daha az duruşla sonuçlanır.
Manlift Servis olarak zincir ölçümünü periyodik bakımda yapıyor, değişim gerektiğinde iki zinciri, bağlantı cıvatalarını ve gerekiyorsa makaraları aynı işte ele alıyoruz. Orijinal ya da kaliteli muadil zincir seçeneği teklifte işçilikten ayrı bir kalem olarak görünür, ölçülen uzama değeri de servis raporuna yazılır. Zincirin makara üzerinden geçen bölümünü yakından gösteren bir fotoğrafı WhatsApp'tan gönderebilir ya da 0532 303 90 89 numarasını arayabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Direk zinciri tamir edilebilir mi, sadece bir bakla değiştirilebilir mi?
Önerilmez. Bir baklada hasar varsa zincirin geri kalanı da aynı yükü ve aşınmayı görmüştür. Bakla eklemek zayıf bir nokta oluşturur ve zincirin ömrünü belirsiz hale getirir. Doğru çözüm zinciri çift olarak, uygun özellikte yenisiyle değiştirmektir.
Forklift zincirine hangi yağ kullanılmalı?
Zincirin pim ile plaka arasına işleyebilen akışkanlıkta, yapışkanlığı iyi bir zincir yağı kullanılmalıdır. Kalın gres yüzeyde kalır, toz tutar ve içeri ulaşmaz. Gıda veya soğuk depo gibi özel ortamlarda üreticinin önerdiği yağ tercih edilir.
Zincir değişince makaraların da değişmesi gerekir mi?
Her zaman değil. Makara kanalı derinleşmişse, rulmanı boşluk yapıyorsa ya da zincir kenarında sürtünme izi varsa makara da yenilenmelidir. Aksi halde aşınmış makara yeni zinciri kısa sürede yandan yıpratır. Değişim sırasında makaraların kontrol edilmesi yeterlidir.
İki zincirin gerginliği neden eşit olmalı?
Gerginlik farklıysa yükün büyük kısmını tek zincir taşır. Bu zincir daha hızlı uzar, taşıyıcı eğik yükselir ve direk kızaklarında düzensiz aşınma görülür. Gerginlik, çatal hafifçe kaldırılmışken iki zincire elle bastırılarak karşılaştırılabilir ve bağlantı somunlarından ayarlanır.
Uzun süre çalışmayan forkliftin zinciri bozulur mu?
Nemli ortamda bekleyen forkliftte zincir paslanabilir ve baklalar sertleşebilir. Makineyi yeniden kullanmadan önce zinciri temizleyip yağlamak, çatalı yüksüz birkaç kez kaldırıp indirmek ve baklaların makara üzerinde düzgün açıldığını görmek gerekir.