Forklift bakımında atlanmaması gereken 9 kontrol
Forklift bakımında yağ ve filtre değişimi çoğu zaman yapılır, ama asıl riski taşıyan kontroller aceleyle geçilebilir. Aşağıdaki dokuz kontrol, dizel, LPG ve akülü forkliftlerin hem güvenli hem de verimli çalışması için her bakımda mutlaka ele alınmalıdır.
Neden kontrol listesiyle çalışmak gerekir
Forklift ağır yükü dar alanda, insanlarla aynı ortamda taşır. Bakımda gözden kaçan bir fren ayarı ya da aşınmış bir zincir, makineyi durdurmadan önce kazaya yol açabilir. Bu yüzden bakımı ezbere değil, yazılı bir listeye göre yapmak ve her maddenin sonucunu kaydetmek gerekir.
Liste aynı zamanda bakımın kalitesini ölçmenin de yoludur. Hangi kontrolün yapıldığı, hangi değerin ölçüldüğü ve neyin değiştirildiği servis raporunda görünüyorsa, bir sonraki bakımda nereden devam edileceği bellidir.
Dokuz kritik kontrol
Kontrollerin sıklığı ve ayrıntısı makinenin tipine ve kullanım yoğunluğuna göre üretici kılavuzunda belirtilir. Aşağıdaki maddeler, hangi aralıkla yapılırsa yapılsın her periyodik bakımda yer almalıdır.
Fren sistemi
Servis freninin pedal boşluğu, balata veya disk aşınması ve fren hidroliği seviyesi kontrol edilir. El freninin forklifti yüklü halde eğimde tutup tutmadığı denenir. Frende çekme, sesli çalışma veya pedalın dibe yakın tutması ertelenmemesi gereken belirtilerdir. Akülü forkliftlerde elektrikli fren ve rejeneratif frenleme de ayrıca denenir; fren ışığı ile ikaz lambalarının çalıştığı da bu kontrolde doğrulanır. Fren testi boş ve yüklü olarak ayrı ayrı yapılmalıdır.
Direksiyon ve arka aks
Direksiyon boşluğu, direksiyon silindiri ve hortumlarındaki kaçaklar, rot başları ve arka aks mafsalları incelenir. Forkliftin arka tekerleklerden yön alması, buradaki boşluğun manevra hassasiyetini doğrudan etkilemesi anlamına gelir. Mafsallar kılavuzdaki noktalardan greslenir. Hidrolik direksiyonlu makinelerde direksiyonun ağırlaşması veya bir yöne çekmesi, pompa ya da direksiyon ünitesinde sorun olduğuna işaret eder.
Hidrolik sistem ve hortumlar
Hidrolik yağ seviyesi ve görünümü, filtre durumu, kaldırma ve devirme silindirlerindeki sızıntılar kontrol edilir. Hortumlarda çatlak, şişme ve sürtünme izi aranır. Yüklü direğin kendi kendine aşağı inmesi veya öne devrilmesi, silindir keçelerinde ya da valfte iç kaçak olduğunu gösterir.
Kaldırma zincirleri
Zincirlerde uzama, paslanma, pim ve plakalarda çatlak olup olmadığına bakılır. İki zincirin gerginliği eşit olmalı, ayar somunları emniyetli olmalıdır. Uzama, üreticinin belirlediği sınır değerle ölçülerek değerlendirilir; sınırı aşan zincir çift olarak değiştirilir ve zincir uygun yağla yağlanır.
Direk, makaralar ve çatallar
Direk kanallarındaki makaralar ve yan boşluk ayarı kontrol edilir. Çatalların topuk bölgesindeki aşınma, uç açıklığı, eğilme ve çatlak durumu incelenir. Aşınmış veya eğilmiş çatal taşıma kapasitesini düşürür; kaynakla onarılmaz, değiştirilir. Çatal kilit pimlerinin yerine oturduğundan emin olunur.
Lastikler ve jantlar
Dolgu lastiklerde aşınma çizgisi ve kopma, havalı lastiklerde basınç kontrol edilir. Jant somunlarının sıkılığına, jantta çatlak veya ezik olup olmadığına bakılır. Ön lastiklerin eşit aşınmaması yükün dengesini bozar ve direğin hizasını etkiler. Lastik tipinin zemine uygun olması da önemlidir; dış sahada çalışan makinede iç mekân lastiği hızla aşınır ve tutuş kaybına yol açar.
Motor ya da akü ve şarj sistemi
Dizel ve LPG forkliftlerde motor yağı, hava, yakıt ve yağ filtreleri, soğutma sistemi, kayışlar ve egzoz kontrol edilir; LPG bağlantılarında kaçak testi yapılır. Akülü forkliftlerde akü hücreleri, su seviyesi, kablo ve soket bağlantıları ile şarj cihazının durumu incelenir.
Emniyet donanımı
Operatör koruma kafesi, yük sırtlığı, emniyet kemeri, korna, geri vites ikazı, lambalar ve aynalar tek tek kontrol edilir. Koltuk sensörü olan makinelerde bu sistemin çalıştığı denenir. Emniyet donanımında eksiklik varsa makine kullanıma verilmemelidir. Eksik bir ayna ya da çalışmayan bir geri vites ikazı küçük görünse de yaya trafiği olan depolarda ciddi kazalara yol açabilir.
Kapasite etiketi ve kayıtlar
Kapasite etiketinin okunaklı olduğu ve makinenin üzerindeki ataşmana uygun bilgi içerdiği kontrol edilir. Ataşman değiştiyse etiketin güncellenmesi gerekir. Çalışma saati, yapılan işler ve bir sonraki bakım tarihi kayda geçirilir. Düzenli tutulan kayıtlar, tekrarlayan arızaları fark etmeyi ve parça değişimlerini önceden planlamayı kolaylaştırır; ikinci el satışta da makinenin geçmişini belgeler.
Kontrollerin sıklığı
Bazı kontroller her vardiyada operatörün, bazıları ise periyodik bakımda teknik ekibin işidir. Aşağıdaki tablo genel bir dağılım sunar; kesin aralıklar için makinenin kılavuzuna bakılmalıdır.
- Vardiya başı kontrolü yazılı formla yapılmalıdır.
- Formda görülen eksik, aynı gün bakım sorumlusuna iletilmelidir.
| Kontrol | Vardiya başı | Periyodik bakım |
|---|---|---|
| Fren ve el freni | Fonksiyon denemesi | Aşınma ve ayar |
| Hidrolik | Kaçak ve seviye | Filtre, yağ, silindir |
| Zincir ve çatal | Gözle kontrol | Uzama ve aşınma ölçümü |
| Lastikler | Gözle kontrol | Aşınma ve somun sıkılığı |
| Akü veya motor | Seviye ve şarj | Hücre, filtre, kayış |
| Emniyet donanımı | Korna, ışık, kemer | Tüm sistemlerin testi |
Bakımda sık atlanan küçük işler
Dokuz ana kontrolün yanında, zaman baskısı olduğunda kolayca atlanan bazı küçük işler vardır. Bunlar tek başına makineyi durdurmaz, ama ihmal edildiklerinde ana sistemlerin daha çabuk yıpranmasına neden olur. Bakım sonrası kısa bir son tur, bu maddelerin gözden kaçmamasını sağlar.
- Radyatör peteklerinin ve motor bölmesinin tozdan temizlenmesi
- Akü bölmesindeki asit kalıntısının nötrleştirilip temizlenmesi
- Gres nipellerinin gerçekten gres alıp almadığının kontrolü
- Hata kodu geçmişinin okunup kaydedilmesi
- Yük altında kısa bir kaldırma ve devirme denemesi
Servis gerektiren durumlar
Frende zayıflama, yüklü direğin kendiliğinden inmesi, zincirde düzensiz ses, LPG kokusu ya da akünün vardiya bitmeden tükenmesi servis gerektiren belirtilerdir. Bu durumlarda makineyi kullanmaya devam etmek arızayı büyütür.
Manlift Servis, bu dokuz kontrolü kapsayan forklift bakımını mobil servis araçlarıyla deponuzda ya da fabrikanızda yapar, kapsamlı onarımları Başakşehir'deki atölyeye alır. Fren ayarı, zincir uzaması ve lastik durumu gibi ölçülen değerler servis raporunda madde madde yer alır. Belirtiyi 0532 303 90 89 numarasından anlatabilir, kısa bir videoyu WhatsApp'tan gönderebilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Forklift periyodik bakımı hangi aralıkla yapılmalı?
Aralık üreticinin kılavuzunda çalışma saati veya takvim süresi olarak belirtilir. Yoğun vardiyalı işletmelerde bu aralığa daha sık ulaşılır. Tozlu, nemli veya soğuk ortamlarda çalışan forkliftlerde bakımı kılavuzdaki ağır kullanım koşullarına göre planlamak gerekir.
Ataşman takılı forkliftin bakımında neler farklıdır?
Yan kaydırıcı, çatal konumlandırıcı veya kıskaç gibi ataşmanların kendi hidrolik hortumları, bağlantı pimleri ve kızakları da bakım listesine eklenir. Ataşman üreticisinin önerdiği yağlama ve kontroller uygulanır, ek hidrolik valfin kaçak yapıp yapmadığına bakılır.
Aşınmış çatal kaynakla onarılabilir mi?
Hayır. Çatal, yük taşıyan ve ısıl işlem görmüş bir parçadır; kaynak veya ısıtma malzemenin dayanımını bozar. Aşınma, eğilme ya da çatlak üreticinin kabul sınırını aştıysa çatal değiştirilmelidir.
LPG'li forkliftte tüp ve bağlantılar nasıl kontrol edilir?
Tüp bağlantı rakoru, conta, regülatör ve hortumlar her tüp değişiminde gözle kontrol edilir. Kaçak şüphesinde köpüklü sıvıyla test yapılır, asla alevle denenmez. Tüp değişimi motor durmuşken ve vana kapalıyken, kıvılcım kaynağından uzak ve havadar bir yerde yapılmalıdır.
Operatör hangi kontrolleri kendisi yapabilir?
Operatör vardiya başında fren, direksiyon, korna, ışıklar, lastikler, zincirlerin görünümü, hidrolik kaçak ve akü veya yakıt seviyesini kontrol edebilir. Ayar, söküm ve ölçüm gerektiren işler ise eğitimli teknik personele bırakılmalıdır.