Makaslı platformlarda pim ve burç aşınması neden önemlidir
Makaslı platformun bütün yükü, makas kollarını birbirine bağlayan pimler ve bu pimlerin döndüğü burçlar üzerinden taşınır. Bu küçük parçalardaki aşınma göz ardı edildiğinde sallantı, ses ve zamanla yapısal hasar kaçınılmaz hale gelir.
Pim ve burç makaslı platformda ne iş yapar
Makaslı platformda çapraz kollar, her kesişim noktasında ve uçlarda pimlerle birbirine bağlanır. Platform yükselip alçalırken kollar bu pimler etrafında döner. Pim ile kol arasındaki burç, metalin metale doğrudan sürtünmesini engelleyen ve aşınmayı üzerine alan değiştirilebilir bir yataktır. Yani burç, aslında pahalı makas kolunu korumak için feda edilen parçadır.
Makas kollarındaki mafsal noktaları
Bir makas seti; orta mafsal pimleri, kol uçlarındaki sabit pimler ve kaldırma silindirinin bağlandığı pimlerden oluşur. Silindir pimleri en yüksek kuvveti taşıdığı için çoğu zaman ilk aşınan noktalardır. Orta mafsallardaki boşluk ise platform yükseldikçe katlanarak büyür, çünkü her kat bir öncekinin hatasını üst seviyeye taşır.
Kayar bloklar ve makaralar
Makas kollarının bir ucu sabit pime bağlıyken diğer ucu şasi ve platform üzerindeki kanalda kayar blok ya da makarayla hareket eder. Bu bloklar ve makara yatakları da pim-burç sisteminin parçası sayılır. Kanalda aşınma veya kir birikmesi olduğunda platform takılarak yükselir, sarsıntılı iner ve pimlere ek yan yük biner.
Aşınma neden ciddiye alınmalı
Tek bir burçtaki birkaç milimetrelik boşluk küçük görünür. Ancak makas setindeki bütün mafsallarda biriken boşluklar, platform tam yükseklikteyken sepette belirgin bir yalpalamaya dönüşür. Operatör bunu rüzgâr ya da zemin kaynaklı sanabilir. Oysa sorun büyüdükçe yük, pimin tamamına değil kenarlarına biner ve kol deliklerinin ovalleşmesine yol açar.
- Sepette sallantı ve operatörün güven kaybı
- Kol deliklerinin ovalleşmesi ve onarım kapsamının büyümesi
- Pim tutucu cıvata veya segmanların kesilmesi
- Eğim ve yük sensörlerinin hatalı uyarı vermesi
- Kaldırma silindirine yan yük binmesi ve keçe kaçağı
Aşınmanın belirtileri nasıl anlaşılır
Aşınma çoğu zaman sesle kendini belli eder. Yükselme ve iniş sırasında gelen gıcırtı, tıkırtı ya da metalik vuruntu ilk uyarıdır. Platform boşken tam yüksekliğe çıkarılıp sepet elle yanlara itildiğinde hissedilen fazla hareket de önemli bir işarettir. Aşağıdaki tablo sık görülen belirtileri ve ilk yapılması gerekenleri özetler.
| Belirti | Olası neden | Yapılması gereken |
|---|---|---|
| Yükselirken gıcırtı | Kuru burç, yağlama eksikliği | Gresörlükleri kontrol edip yağlayın |
| İnişte tıkırtı veya vuruntu | Pim ile burç arasında boşluk | Mafsalları yüklü ve yüksüz ölçün |
| Tam yükseklikte yalpalama | Birden çok mafsalda birikmiş boşluk | Makas setini kontrol ettirin |
| Pim ucunda pas tozu | Pimin yuvasında dönmesi | Tutucu parçaları ve deliği inceleyin |
| Pim tutucu cıvatada kesilme | Pimin kendi ekseninde dönmesi | Platformu kullanımdan çekin |
Boşluk ölçümü nasıl yapılır
Doğru ölçüm için platform düz ve sağlam bir zeminde, yüksüz olarak hafifçe yükseltilir ve güvenlik desteği takılır. Ardından mafsal noktasında kol bir manivelayla yukarı ve aşağı zorlanarak pim ile burç arasındaki hareket komparatörle ya da sentil ile ölçülür. Ölçülen değer, üreticinin bakım kılavuzunda verilen sınırlarla karşılaştırılır.
Ölçüm sonuçlarını her bakımda kayıt altına almak, aşınmanın hangi hızla ilerlediğini gösterir. Böylece değişim, makine arızalanınca değil, planlı bir duruşta yapılabilir. Kiralama filolarında bu kayıtlar, hangi makinenin hangi tür işte daha çok yıprandığını görmek için de işe yarar. Aynı ölçümün her seferinde aynı noktadan ve aynı yöntemle yapılması, sonuçların karşılaştırılabilir olmasını sağlar.
Aşınmayı hızlandıran etkenler
Pim ve burç ömrünü belirleyen en önemli etken yağlamadır. Gresörlüğü olan modellerde düzenli gresleme yapılmadığında aşınma hızla ilerler. Kendinden yağlamalı kompozit burç kullanan modellerde ise gres sürülmesi, toz tutarak ters etki yapabilir. Bu yüzden önce makinenin hangi burç tipini kullandığını bilmek gerekir.
- Beton tozu, alçı ve boya artığı olan ortamlarda temizlik yapmadan çalışmak
- Platformu sürekli kapasite sınırına yakın yükle kullanmak
- Eğimli veya bozuk zeminde yükseltilmiş haldeyken yürümek
- Basınçlı suyla mafsallara doğrudan yıkama yapmak
- Yanlış tip gres kullanmak veya hiç gres kullanmamak
Pim ve burç değişimi nasıl yapılır
Değişim, makas setinin güvenli biçimde desteklenmesini gerektiren bir iştir. Platform yükseltilmiş haldeyken mafsal sökmek, uygun destek olmadan ciddi kaza riski taşır. Bu nedenle işin sırası ve kullanılan destek ekipmanı, parçanın kendisi kadar önemlidir. Servis ekibinin izlediği temel sıra aşağıdaki gibidir.
- 1Platform güvenlik desteğiyle sabitlenir ve gerekirse makas seti vinçle askıya alınır
- 2Hidrolik basınç boşaltılır, akü bağlantısı ayrılır
- 3Tutucu cıvata, segman veya pullar sökülür, pim çektirmeyle çıkarılır
- 4Kol deliği ölçülür, ovalleşme varsa kaynak dolgu ve işleme gerekip gerekmediğine karar verilir
- 5Yeni burç uygun aparatla yerine preslenir, yeni veya ölçüsü uygun pim takılır
- 6Yağlama yapılır, platform yüksüz ve yüklü olarak test edilir
Mafsallarda ses ve sallantı varsa servise başvurun
Mafsallardan gelen ses yağlamaya rağmen geçmiyorsa, sepette eskisinden fazla sallantı hissediliyorsa ya da pim tutucularında hasar görüyorsanız ölçüm yapılmasını beklemeyin. Erken müdahale çoğu zaman yalnızca burç değişimiyle biter. Geç kalındığında kol deliklerinin işlenmesi gerekebilir ve makine daha uzun süre çalışamaz.
Manlift Servis olarak boşluk ölçümünü mobil servis araçlarımızla yerinde yapıyor, kol deliği işleme gibi kapsamlı işleri Başakşehir'deki atölyemizde tamamlıyoruz. Ölçüm sonuçları hangi mafsalın ne durumda olduğunu gösterecek şekilde servis raporuna işlenir, değişim önerisi ise işçilik ve parçası ayrı yazılmış bir teklifle gelir. Mafsalların yakın fotoğrafını WhatsApp'tan gönderebilir ya da 0532 303 90 89 numarasını arayabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Makaslı platformda pim ve burç ne sıklıkla kontrol edilmeli?
Günlük kullanım öncesi kontrolde mafsallara gözle bakılmalı, ses ve gevşeklik takip edilmelidir. Detaylı boşluk ölçümü ise periyodik bakımda yapılır. Tozlu şantiyelerde ve yoğun kullanılan kiralık makinelerde bu kontrol aralığını üreticinin önerdiğinden daha sık tutmak faydalıdır.
Sadece burç değiştirmek yeterli olur mu, pim de değişmeli mi?
Pim yüzeyinde çizik, basamak oluşması veya ölçü kaybı yoksa yalnızca burç değişimi yeterli olabilir. Ancak aşınmış bir pim yeni burcu da kısa sürede bozar. Bu yüzden pim çapı ölçülür ve üreticinin belirlediği tolerans dışındaysa pim ile burç birlikte yenilenir.
Kendinden yağlamalı burçlara gres sürülür mü?
Kompozit ya da kendinden yağlamalı burçlar gres gerektirmeyecek şekilde tasarlanmıştır. Bu burçlara gres sürmek, toz ve kumun yüzeyde tutunmasına ve aşınmanın hızlanmasına yol açabilir. Makinenizdeki burç tipini kullanım kılavuzundan veya parça kataloğundan öğrenmek en sağlıklı yoldur.
Kol deliği ovalleşmişse makas kolu değişmek zorunda mı?
Her zaman değil. Ovalleşme belirli bir sınırın altındaysa delik kaynakla doldurulup yeniden işlenerek eski ölçüsüne getirilebilir. Kolda çatlak, eğilme veya yapısal hasar varsa onarım yerine değişim tercih edilir. Kararı ölçüm ve üreticinin onarım kriterleri belirler.
Pim ve burç değişimi şantiyede yapılabilir mi?
Tek tük mafsal değişimleri uygun zemin ve destek ekipmanıyla sahada yapılabilir. Makas setinin büyük bölümünü kapsayan işlerde, kol deliklerinin işlenmesi gerektiğinde veya kaldırma ekipmanı gerektiğinde makinenin atölyeye alınması hem daha güvenli hem daha doğru sonuç verir.