Kamyon üstü vinçlerde günlük kontrolün 8 adımı
Kamyon üstü vinç her gün farklı bir zeminde, farklı bir yükle çalışır. İşe başlamadan yapılan kısa ve düzenli bir kontrol, arızaların çoğunu daha yük kaldırılmadan ortaya çıkarır.
Günlük kontrol neden atlanmamalı
Kamyon üstü vinçler yolda titreşim, sahada toz ve çamur, kaldırmada ise yüksek hidrolik basınç altında çalışır. Bir gece önce sağlam olan hortum sabah sızdırabilir, yolda gevşeyen bir cıvata ayağın kilidini etkileyebilir. Günlük kontrol, operatörün makineyi her sabah yeniden tanımasıdır ve alışkanlık haline geldiğinde kısa sürede tamamlanan bir rutindir.
Bu kontrol, yetkili kontrol personelinin yaptığı yasal periyodik muayenenin ve servis bakımının yerini tutmaz. Amacı, günün işine başlamadan gözle ve elle fark edilebilecek sorunları yakalamaktır. Kontrolde bulunan her eksik not edilmeli, kaldırmayı etkileyen bir sorun varsa vinç giderilene kadar kullanılmamalıdır.
- Kontrol yük kaldırılmadan, araç düz bir zeminde ve motor kapalıyken başlar
- Kontrol listesi vincin üzerinde ya da kabinde bulunmalıdır
- Bulunan eksikler tarih ve imzayla kayda geçirilmelidir
- Operatör değiştiğinde kontrol yeni operatör tarafından tekrarlanır
Günlük kontrolün 8 adımı
Adımlar, vincin etrafında bir tur atıp ardından kumanda yerine geçecek şekilde sıralanmıştır. Bu sırayı her gün aynı biçimde izlemek, bir noktanın unutulmasını önler. Kontrole başlamadan önce gerekli birkaç malzemeyi hazır bulundurmak işi kısaltır. Kontrol sırasında aracın kontağı kapalı olmalı, deneme hareketleri dışında hiçbir adımda vinç çalıştırılmamalıdır. Hareketli parçaların yakınında çalışırken eldiven ve baret kullanılmalı, bom altında kimse bulunmamalıdır.
- Doldurulacak günlük kontrol listesi ve kalem
- El feneri, özellikle bom içi ve şasi altı için
- Temiz bez, kaçak izini sızıntıdan ayırmak için
- Ayak altı takozları ve gerekiyorsa yayma plakaları
Araç ve çevre kontrolü
Önce aracın park ettiği zemine bakın. Altında yağ, yakıt ya da su lekesi olup olmadığını kontrol edin. Lastikleri, bijonları ve vincin şasiye bağlantı cıvatalarını gözden geçirin. Çalışma alanında enerji hattı, çukur, dolgu zemin ya da yeraltı yapısı olup olmadığını işe başlamadan değerlendirin.
Hidrolik yağ seviyesi ve kaçaklar
Hidrolik depo seviyesini göstergeden okuyun, eksikse aynı tip yağla tamamlayın. Pompa, valf bloğu, silindir rotları ve hortum bağlantılarında ıslaklık arayın. Hortumlarda şişme, çatlak ya da sürtünme izi varsa vinç kullanılmamalıdır. Basınç altındaki bir hortumdaki kaçağı asla elle yoklamayın, ince bir yağ fışkırması cilde nüfuz edebilir.
Destek ayakları ve tabanlar
Yatay ve dikey ayak silindirlerinin rahat açıldığını, kilit pimlerinin yerinde olduğunu ve ayak tablalarının sağlam olduğunu kontrol edin. Ayak altı takozlarının araçta bulunduğundan emin olun. Ayak açıldıktan sonra kendi kendine çökme ya da kısalma görülüyorsa silindirdeki tutucu valf sorunlu olabilir.
Bom ve bağlantı noktaları
Bom ve uzatma parçalarında çatlak, ezik, kaynak ayrılması ya da boya kabarması arayın. Bom pimlerinin emniyetleri, kızak pabuçları ve teleskopik bölümlerin hizası kontrol edilir. Boya altında ince bir çizgi gibi görünen çatlaklar çoğu zaman kaynak noktalarının yakınında başlar, bu bölgelere özellikle dikkat edin.
Halat, kanca ve makaralar
Halatın görünen bölümünde kopuk tel, ezilme, kuş kafesi ve pas olup olmadığına bakın. Kancanın emniyet mandalı çalışmalı, kanca ağzında açılma ya da eğilme olmamalıdır. Makaraların serbest döndüğünü ve halatın kanaldan çıkmadığını kontrol edin. Halat tamburuna düzgün ve sıkı sarılmalı, katlar arasında ezilme ya da gevşek tur olmamalıdır.
Emniyet sistemleri
Yük moment limitleyicinin açılışta hata vermeden devreye girdiğini, ekranın doğru bom uzunluğu ve açısını gösterdiğini kontrol edin. Kancanın bom ucuna çarpmasını önleyen üst sınır şalteri, acil durdurma butonları ve sesli ikaz çalışmalıdır. Herhangi bir emniyet sistemi arıza veriyorsa vinç arıza giderilmeden yük kaldırmamalıdır, sistemi köprülemek ya da devre dışı bırakmak kabul edilemez.
Kumanda ve göstergeler
Kumanda kollarının ya da uzaktan kumandanın serbest bırakıldığında nötre döndüğünü kontrol edin. Uzaktan kumandanın şarjı ve acil stop butonu denenmelidir. Su terazisi, basınç göstergeleri ve uyarı lambaları okunabilir olmalıdır. Kumanda etiketleri silinmişse yanlış hareket riski artar, bu nedenle okunmayan etiketler yenilenmelidir.
Yüksüz deneme hareketleri
Ayaklar açılıp araç terazilendikten sonra bomu yüksüz olarak kaldırın, döndürün, uzatın ve kancayı indirip kaldırın. Hareketlerin düzgün, sarsıntısız ve sessiz olması beklenir. Vuruntu, tıkırtı, yavaşlama ya da kendi kendine hareket fark ederseniz işe başlamadan servise haber verin ve gözleminizi kontrol listesine not edin.
Kontrolde sık bulunan sorunlar
Aşağıdaki tablo, günlük kontrolde karşılaşılan belirtileri ve bunların vincin kullanılmasına engel olup olmadığını özetler. Karar verirken şüpheye düşülen her durumda vinci çalıştırmamak doğru olandır. Tablodaki sebepler yalnızca olasılıktır, kesin teşhis için makinenin servis tarafından incelenmesi gerekir. Operatörün görevi teşhis koymak değil, belirtiyi fark edip doğru kişiye zamanında iletmektir.
Belirtilerin bir kısmı her gün tekrar ediyorsa, örneğin hidrolik yağ seviyesi sürekli düşüyor ya da aynı hata kodu sık sık çıkıyorsa, sorun büyümeden kaynağının bulunması gerekir. Günlük kontrol listelerinin saklanması bu tür tekrarları görmeyi kolaylaştırır ve servis ekibine arızanın geçmişi hakkında değerli bilgi verir.
| Belirti | Olası sebep | Ne yapılmalı |
|---|---|---|
| Hortumda ıslaklık | Gevşek bağlantı veya hortum hasarı | Kullanma, servise bildir |
| Ayakta çökme | Tutucu valf veya silindir keçesi | Kullanma, servise bildir |
| Limitleyici hata kodu | Sensör, kablo veya ayar sorunu | Yük kaldırma, servise bildir |
| Halatta kopuk tel | Aşınma, ezilme, yorulma | Kriterlere göre değerlendirme yaptır |
| Hareketlerde sarsıntı | Hava alma, valf veya pompa sorunu | Yüksüz dene, sürerse bildir |
| Kanca mandalı kapanmıyor | Yay kırık veya mandal eğik | Mandal onarılmadan kullanma |
Kontrolde sorun çıkarsa servise haber verin
Günlük kontrolde kaçak, çatlak, emniyet sistemi arızası ya da düzensiz hareket fark ettiğinizde vinci yük kaldırmadan durdurun ve servise haber verin. Sahada küçük görünen bir hortum sızıntısı ya da tek bir sensör hatası, yük altında beklenmedik sonuçlar doğurabilir.
Manlift Servis, kamyon üstü vinçlerdeki hortum, sensör ve kumanda arızalarına mobil servis araçlarıyla sahada müdahale eder; iş sabaha yetişmek zorundaysa 7/24 acil hattı arayabilirsiniz. Kaçak noktasını, ekrandaki kodu ya da hasarlı halat bölümünü gösteren birkaç fotoğrafı 0532 303 90 89 numarasına WhatsApp'tan göndermeniz, ekibin doğru parçayla yola çıkmasını sağlar. Değişen parçalar ve yapılan ayarlar yazılı servis raporuna işlenir.
Sık sorulan sorular
Günlük kontrolü kim yapmalı?
Günlük kontrolü o gün vinci kullanacak operatör yapar. Operatör makineyi en iyi tanıyan kişidir ve küçük değişiklikleri fark edebilir. Vardiya ya da operatör değiştiğinde kontrol yeni operatör tarafından tekrarlanmalı, bulunan eksikler kayda geçirilip sorumluya bildirilmelidir.
Kontrolde bulunan küçük bir eksikle çalışmaya devam edilebilir mi?
Eksik kaldırmayı ve emniyeti etkilemiyorsa, örneğin kirli bir gösterge camı ya da silik bir etiketse, not edilip kısa sürede giderilmek üzere çalışmaya devam edilebilir. Hortum, halat, kanca, ayak veya emniyet sistemiyle ilgili her eksikte ise vinç durdurulur. Kararsız kalınan durumlarda vinç sorumlusuna danışılmalıdır.
Soğuk havada vinç çalıştırırken nelere dikkat edilmeli?
Soğukta hidrolik yağ koyulaşır ve hareketler yavaşlar. Motoru çalıştırdıktan sonra pompayı bir süre yüksüz çalıştırıp yağın ısınmasını beklemek gerekir. Hortumlar soğukta sertleştiği için çatlak kontrolüne ayrıca dikkat edilmeli, buzlanmış ayak tablaları temizlenmelidir.
Uzaktan kumandası arızalanan vinç elle kumandadan kullanılabilir mi?
Vincin üzerindeki kumanda kolları çalışıyor ve emniyet sistemleri devredeyse kullanılabilir. Ancak operatörün yükü görebileceği güvenli bir konumda durması gerekir. Uzaktan kumandadaki acil stop arızası görmezden gelinmemeli, en kısa sürede onarılmalıdır.
Günlük kontrol listesi nasıl hazırlanmalı?
Liste, vincin üreticisinin kullanım kılavuzundaki kontrol maddelerine dayanmalı ve sahadaki koşullara göre genişletilmelidir. Her madde için uygun, uygun değil ve açıklama alanı bulunmalıdır. Doldurulan listeler saklanarak bakım planlamasında ve tekrarlayan arızaların takibinde kullanılabilir.